Wszystkie
Gorący temat

Czym jest i jak objawia się perfekcjonizm?

Czym jest i jak objawia się perfekcjonizm?

Perfekcjonizm opisuje się jako tendencję do wyznaczania sobie nierealistycznych standardów funkcjonowania, uporczywe dążenie do ideału, stawianie sobie i innym „wysokiej poprzeczki”. Perfekcjonizm to także silne ukierunkowanie na doskonałość we wszystkich obszarach życia, warunek spełnienia, poczucia bycia potrzebnym i ważnym. Perfekcjonizm może stać się zasadniczą przeszkodą w osiągnięciu życiowej harmonii i dobrostanu. Perfekcjonista rzadko mówi: „Udało mi się, świętuję sukces”, częściej: „Jeśli dam z siebie wszystko, może uda mi się czegoś dokonać”.

Perfekcjonizm zaczyna się w dzieciństwie. Wysokie oczekiwania, brak docenienia małych dziecięcych zwycięstw i radości, ciągłe uwagi i niezadowolone miny na twarzy rodziców prowadzą do dysonansu, obwiniania się, i w końcu, chęci sprostania nierealnym wymaganiom. Dziecko zamiast swobodnie dorastać, korzystać z wrodzonej kreatywności, zamiast uczyć się na błędach, wszystkie siły zużywa na zaspokajanie oczekiwań rodziców. Jednocześnie w dziecku rodzi się niepewność co do własnej sprawczości i siły, samoocena spada, a jego późniejsze życie jest naznaczone trudem zdobywania osiągnięć często niezgodnych z talentami i nie dających prawdziwej satysfakcji. Wielu ludzi, dopiero w dorosłym życiu, odkrywa stłumione w dzieciństwie pasje i możliwości rozwoju według własnego scenariusza.

Perfekcjonizm może być pożądaną cechą jak i przekleństwem. Może być ucieczką, maską, kompulsją. Wypełnia czas, jest argumentem, gdy uczestniczenie w życiu jest za trudne. Perfekcyjna praca czy też sprzątanie, poprawianie, powtarzanie czynności zabiera czas, nadaje rytm działaniom, ale odsuwa od relacji, ogranicza spontaniczność i swobodę.

W wielu środowiskach zawodowych perfekcjonizm stał się kompetencją bardzo pożądaną i cenioną. Perfekcyjny pracownik to taki, który zawsze wykona zadania, jest precyzyjny, terminowy, zwraca uwagę na szczegóły, nie pomija danych i faktów, wszystko pamięta i za wszelką cenę dąży do rezultatu. Jednym słowem ideał. Dążenie do perfekcji, osiąganie doskonałości stało się kanonem zachowań korporacyjnych, sensem pracy, motorem osiągnięć i wysokich wyników.

Dla perfekcjonisty nie ma rozwiązań pośrednich – jest doskonale lub bardzo źle, stąd nieumiejętność zaakceptowania niedoskonałości, rozwiązań kompromisowych, a nawet trudności we współpracy. Wszak praca zespołowa wymaga zgody na wspólne decyzje i działania, które nie zawsze są idealne.

Perfekcjonizm przejawia się w różny sposób:

  • Nieustanne poszukiwanie danych do wykonania zadania, wielokrotne poprawianie i niemożność ukończenia zadania (w szkole czy w pracy)
  • Obsesyjne wyszukiwanie własnych błędów i niedociągnięć u innych, silny krytycyzm
  • Niezadowolenie z siebie i otoczenia
  • Branie wszystkich obowiązków na siebie – „zrobię to najlepiej”
  • Problemy z podejmowaniem decyzji
  • Brak poczucia zadowolenia z wykonanego działania,
  • Nieumiejętność odpoczywania/ relaksacji
  • Zasadniczość i brak elastyczności
  • Dążenie do doskonałego wyglądu
  • Konieczność perfekcyjnego sprzątania

Perfekcjonizm może być drogą do choroby. Utrwalone postrzeganie siebie i rzeczywistości jako odbiegających od ideału, niedoskonałych może prowadzić do frustracji i zaburzeń. Permanentna niezgoda na brak doskonałości nie pozwala odpocząć, niszczy osobowość, pozbawia życie lekkości i dystansu potrzebnych do zachowania zdrowia.

Perfekcjonizm jest często jest elementem depresji maskowanej (PHD), tak powszechnie występującej u osób, które pracują zawodowo i osiągają doskonałe wyniki. Z perfekcjonizmem łączy się, wbrew pozorom niskie poczucie własnej wartości i niewiara w siebie. Konsekwencją życia w napięciu związanym z perfekcjonizmem mogą być bóle głowy, problemy trawienne, wzmożone napięcie mięśniowe, a nawet problemy sercowo–naczyniowe. Zdarza się, że u osób określanych jako perfekcyjne mogą rozwinąć się zaburzenia obsesyjno – kompulsyjne, a nawet zaburzenia odżywiania - anoreksja czy bulimia.

Mimo iż w życiu społecznym jest już widoczny trend równościowy, a zatem ocena i wartościowanie, nie jest dobrze widziane, to daleko jeszcze do negacji perfekcjonizmu jako istotnego kryterium zachowań, działań czy wyglądu zewnętrznego. Jeśli przyjmiemy jako wartość, a może nawet cel życia równowagę, harmonię, a w działaniach będziemy kierować się zasadą złotego środka to perfekcjonizm okaże się niepotrzebny. Jednak, aby tak się stało, popularyzacja wiedzy psychologicznej powinna zataczać większe kręgi.

Jak panować nad perfekcjonizmem?

  • Warto zacząć od przeanalizowania wpływu perfekcjonizmu na nasze życie. Zadać sobie kilka pytań: Co daje mi dążenie do perfekcji? Czy jestem ciekawy/a jak można żyć bez presji dążenia do doskonałości? Warto przyjrzeć się innym ludziom, tym którzy, cieszą się życiem bez uporczywego ukierunkowania na najlepszy wynik, wygląd, ciągłego poprawiania, rzeczy i spraw, które są wystarczająco dobre.
  • Odpuść, nie koncentruj się na drobiazgach, znajdź cele i zadania, które wymagają współdziałania – obecność innych pomoże Ci zyskać inną perspektywę i zobaczyć że nie wszystko musi być idealne.
  • Nie narzucaj sobie nierealistycznych zobowiązań, skróć czas czynności, które wykonujesz nadmiernie długo, czy to będzie sprzątanie, ćwiczenia, czy też praca po godzinach.
  • Zmień ocenę na docenianie siebie. Ciesz się z małych sukcesów, i pamiętaj, zmiana jest w Twoim zasięgu.
  • Patrz łagodniej na innych, ludzie (Ty też) popełniają błędy i tak będzie zawsze. Akceptując, odpuszczając, łatwiej żyć.

Mogą Cię zainteresować

"To, co czuję nie jest słabością"

Katarzyna Woźniak -

Czym jest i jak objawia się perfekcjonizm?

Monika Ziołkowska -

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie oznacza, że akceptujesz naszą politykę prywatności.