Zespół Aspergera - przyczyny, objawy i rola psychoterapii

Osoba “ekscentryczna”, mająca problemy z nawiązywaniem i utrzymywaniem kontaktów społecznych, oddana wąskim zainteresowaniom i źle reagująca na zmiany - tak w dużym uproszczeniu można by opisać zespół Aspergera (ZA). To występujące przeważnie u mężczyzn zaburzenie ze spektrum autyzmu dotyka nawet 0.5% światowej populacji. Jak objawia się zespół Aspergera i czy można podać jego konkretne przyczyny? Jaka jest w jego przypadku rola i skuteczność psychoterapii? Na te i więcej pytań odpowiadamy w poniższym artykule.  

Kiedy podejrzewać zespół Aspergera? - kilka słów o objawach

Objawy zespołu Aspergera często można zaobserwować już u dzieci. Rodziców niepokoi fakt, że ich maluch ma trudności z nawiązywaniem kontaktów w szkole, wchodzi w konflikty z rówieśnikami, stroni od uczestnictwa w spotkaniach grupowych. Mogą być to symptomy ZA, dla którego charakterystyczne są zaburzenia w obrębie zdolności społecznych i nieprawidłowy rozwój motoryczny, przy jednoczesnym  poprawnym rozwoju mowy i procesów poznawczych. Warto zaznaczyć, że logika komunikacji pozostaje niezaburzona. 

Dzieci (a później dorośli) z zespołem Aspergera źle reagują na zmiany - od błahych modyfikacji codziennych planów po duże zwroty życiowe, chociażby przeprowadzkę czy zmianę szkoły. Dobrze czują się, poświęcając czas na rozwijanie bardzo wąskich zainteresowań, najczęściej niezwiązanych z interakcjami społecznymi. Niechętnie prowadzą rozmowy na tematy wykraczające poza ich pasję, jednocześnie wypowiadając się o niej z przesadnym profesjonalizmem. Z tego powodu często narażeni są na stygmatyzację. Do innych objawów zespołu Aspergera należą także bladość emocjonalna i występowanie schematycznych zachowań oraz rytuałów. 

Główną różnicą między zespołem Aspergera a pozostałymi zaburzeniami ze spektrum autyzmu są niezaburzona mowa i procesy poznawcze. Diagnoza zwykle stawiana jest w wieku nastoletnim (jako średnią badania podają 11. rok życia). 

Czy można jednoznacznie określić przyczyny zespołu Aspergera?

Tak jak w przypadku innych zaburzeń ze spektrum autyzmu, przyczyny zespołu Aspergera nie są w pełni poznane. Wśród nich wymienia się: 

  • czynniki genetyczne, 
  • dziecięce porażenie mózgowe i inne uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego,
  • poród przedwczesny i niską masę urodzeniową, 
  • wywiad rodzinny zaburzeń psychicznych (w tym schizofrenii), 
  • starszy wiek rodziców. 

Trwają badania nad rolą odmienności w połączeniach neuronalnych w rozwoju zaburzeń ze spektrum autyzmu, w tym zespołu Aspergera. Ich przyczyny nie zostały jednak dotychczas jednoznacznie określone. 

Rola psychoterapii w przypadku zespołu Aspergera - czy jest ona konieczna?

Psychoterapia poznawczo-behawioralna

Niefarmakologiczne formy terapii zespołu Aspergera nastawione są przede wszystkim na pracę z objawami, które zaburzają funkcjonowanie tych osób w społeczeństwie lub są dla nich samych uciążliwe. Jedną z częściej stosowanych form terapii jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, zawierająca także elementy tzw. “social coachingu”. W przypadku osób z zespołem Aspergera, wybór odpowiedniego terapeuty może być kluczowy dla efektywnego przebiegu psychoterapii. Warto jednak zaznaczyć, że wyniki badań nie potwierdzają jednoznacznie wysokiej skuteczności psychoterapii w leczeniu zaburzeń ze spektrum autyzmu - konieczne są dalsze, pogłębione analizy jej wpływu na stan i funkcjonowanie osób ze spektrum. 

Terapia zajęciowa

Opcją terapeutyczną, skierowaną głównie do dzieci z diagnozą zespołu Aspergera, jest terapia zajęciowa. Ma ona na celu poprawę ich funkcjonowania w społeczeństwie. Jakie techniki stosuje się w terapii zajęciowej? Mogą być to zarówno aktywności manualne, podczas których wykorzystuje się chociażby klocki LEGO, jak i sesje z użyciem nowych technologii. Ich przykładem jest system Let’s Face It mający na celu pomoc w codziennym rozpoznawaniu emocji wyrażanych niewerbalnie. Metaanalizy wskazują na skuteczność terapii zajęciowej poprawiającej umiejętności społeczne, wymieniając ją wśród możliwości niefarmakologicznej pomocy osobom z ZA. 

Nowe technologie terapeutyczne - telemedycyna wsparciem psychoterapii

Obiecującą opcją wydaje się być także wykorzystanie wirtualnej rzeczywistości, dzięki której można ćwiczyć zachowania społeczne, w tym autoprezentację, samemu kontrolując przebieg terapii. Ta forma terapii jest skierowana głównie do dorosłych, którzy w związku z trudnościami w komunikacji często mają problem ze znalezieniem pracy czy partnera/partnerki. 

Z pewnością rozwój telemedycyny, w tym opcja prowadzenia psychoterapii na pośrednictwem komunikatorów online, zwiększa możliwości leczenia zaburzeń ze spektrum autyzmu. Nie tylko czyni proces bardziej elastycznym, ale może także przekonać osoby z ZA do próby podjęcia psychoterapii - początkowo często bywają oni do niej niechętni. 

Aby doświadczenie było mniej stresujące warto wiedzieć, jak przygotować się do pierwszej wizyty u psychoterapeuty. W Therapify oferujemy swoją pomoc osobom z zespołem Aspergera; z pewnością znajdziesz specjalistę, który rozwieje Twoje wątpliwości i odpowie potrzebom terapeutycznym. Jeśli zainteresował Cię temat zespołu Aspergera i innych zaburzeń ze spektrum autyzmu, koniecznie sięgnij do naszych materiałów dodatkowych. 

Bezpłatna konsultacja psychologiczna

Referencje

  1. GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators. “Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.” Lancet (London, England) vol. 388,10053 (2016): 1545-1602. doi:10.1016/S0140-6736(16)31678-6
  2. Mirkovic B, Gérardin P. Asperger's syndrome: What to consider? Encephale. 2019 Apr;45(2):169-174. doi: 10.1016/j.encep.2018.11.005. Epub 2019 Feb 5. PMID: 30736970.
  3. Sharma, Samata R et al. “Autism Spectrum Disorder: Classification, diagnosis and therapy.” Pharmacology & therapeutics vol. 190 (2018): 91-104. doi:10.1016/j.pharmthera.2018.05.007
  4. Weston, Lisa et al. “Effectiveness of cognitive behavioural therapy with people who have autistic spectrum disorders: A systematic review and meta-analysis.” Clinical psychology review vol. 49 (2016): 41-54. doi:10.1016/j.cpr.2016.08.001
  5. http://web.uvic.ca/~letsface/letsfaceit/?q=home (ostatni dostęp: 2.09.2021)
  6. Romagnoli, G et al. “Occupational Therapy's efficacy in children with Asperger's syndrome: a systematic review of randomized controlled trials.” La Clinica terapeutica vol. 170,5 (2019): e382-e387. doi:10.7417/CT.2019.2164
  7. Rojo, Diego et al. “A Virtual Reality Training Application for Adults With Asperger's Syndrome.” IEEE computer graphics and applications vol. 39,2 (2019): 104-111. doi:10.1109/MCG.2018.2884272
  8. Clarke, C S. “Telepsychiatry in Asperger's syndrome.” Irish journal of psychological medicine vol. 35,4 (2018): 325-328. doi:10.1017/ipm.2017.19

Czy artykuł był pomocny? Prosimy o opinię

Liczba głosów 0, średnia 0/5

Mogą Cię zainteresować

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie oznacza, że akceptujesz naszą politykę prywatności.