Zdrowie psychiczne a nowe technologie

Zdrowie psychiczne a nowe technologie

Zapotrzebowanie na nowe technologie rośnie z każdym rokiem, a tym samym ich wpływ na nasze życie się zwiększa. Czy ma to jakieś implikacje dla naszego zdrowia psychicznego? Nie ulega wątpliwości, że tak. 

Constant checkers

Zdecydowana większość dorosłych Polaków posiada urządzenie elektroniczne z dostępem do internetu, najczęściej jest to smartfon. Chociaż początkowo telefony służyły tylko komunikacji werbalnej, z czasem ich rola w naszym życiu wzrosła. Dzisiaj mamy w kieszeniach prawdziwe maszyny, wyposażone w wydajne procesory potrafiące przeprowadzać równoczasowo wiele skomplikowanych operacji. Co za tym idzie, za pomocą telefonu kontrolujemy pocztę elektroniczną, portale społecznościowe i jesteśmy na bieżąco z informacjami z kraju i ze świata. 

Sprawdzamy skrzynkę służbową poza godzinami pracy, w czasie lunchu scrollujemy Instagram, a podróżując komunikacją miejską wlepiamy wzrok w komórkę zbierając mniej lub bardziej (to rzadziej) istotne dane z Facebooka. Informacje o pogodzie, wiadomości i portale społecznościowe przeglądamy zdecydowanie częściej niż to konieczne. W psychologii ukuto na osoby ulegające temu zjawisko termin “constant checkers” - nieustanni sprawdzacze. Gdy nie mamy przy sobie smartfona pojawia się lęk, napięcie, wielu z nas ma trudności z poruszaniem się bez map online, chociaż przecież jeszcze kilkadziesiąt lat temu nie mieliśmy do nich dostępu. Chociaż nie jest to oficjalna nazwa, strach przed przebywaniem bez telefonu także doczekał się swojej nazwy: nomofobia.

Zbieranie “lajków” na portalach społecznościowych buduje (lub rujnuje) samoocenę, bardzo mocno wpływając na emocje. Mimo że postuluje się ograniczanie czasu spędzanego w Internecie przez młodzież i dzieci, w dzisiejszych realiach nie jest to możliwe. 

Typy uzależnień od internetu

Chociaż w klasyfikacji DSM-V nadal nie uznano uzależnienia od internetu za zaburzenie, nie ulega wątpliwości, że problem istnieje. Naukowcy żmudnie pracują, próbując stworzyć klasyfikację uzależnień od internetu oraz algorytmy i wytyczne diagnostyczne dla psychiatrów i psychologów. 

Według ICD-10, zachowanie można uznać za uzależnienie, jeżeli spełnione są przynajmniej 3 z 6 poniższych kryteriów i trwają minimum rok:

  1. Silne pragnienie lub poczucie przymusu korzystania z Internetu.
  2. Trudności z samokontrolą dotyczącą powstrzymania się od wykonania czynności np. sprawdzania maili, portali społecznościowych.
  3. Wystąpienie zespołu abstynencyjnego - rozdrażnienia, niepokoju, irytacji związanych z brakiem dostępu do sieci ustępujących po ponownym zalogowaniu/podłączeniu.
  4. Zaistnienie tolerancji - potrzeby spędzania większej ilości czasu w Internecie niż wcześniej w celu uzyskania efektu zaspokojenia.
  5. Utrata zainteresowań i przyjemności istniejących przed uzależnieniem.
  6. Wielogodzinne korzystanie z Internetu pomimo dowodów na ich destrukcyjny wpływ na zdrowie i stosunki społeczne.

The Centre for On-Line Addiction proponuje wyróżnienie następujących typów uzależnienia od Internetu:

  1. Cybersexual addiction – Addiction to cyber-pornographic materials and interaction (such as adult chat rooms) 
  2. Cyber-relationship addiction – Addiction to online friendship which replaces one’s relationships with friends and family in real life 
  3. Net compulsion – Obsessive online activities including online gambling, online auction, and online trading 
  4. Information overload – Obsessive web surfing or searches of databases 
  5. Computer addiction – Excessive computer game playing or efforts paid to computer programming.

Prawdopodobnie powyższa klasyfikacja nie wyczerpuje tematu, pozwala jednak uzmysłowić jak wiele sfer życia może być dotkniętych przez nieprawidłowe lub nadmierne korzystanie z sieci.

Technologie wspierające terapeutów

Jednak nowe technologie to nie tylko zagrożenie, odpowiednio używane są narzędziem niezwykle poprawiającym jakość życia i zdrowia psychicznego, a także mogą być narzędziem służącym lekarzom i psychologom.

Już od dawna wielu terapeutów oferuje konsultacje online za pomocą wideorozmów, czatów lub e-maili. Dzięki temu dostęp do porad psychologicznych został znacznie ułatwiony, zwłaszcza dla osób mieszkających na terenach wiejskich i bojących się stygmatyzacji związanej z odwiedzaniem psychiatry czy psychologa. Dodatkowo, specjalne zespoły psychiatrów online umożliwiają konsultację 24h/7, z której można skorzystać w obliczu obniżenia nastroju czy pojawienia się myśli “S”.

Aplikacje takie jak Terapify umożliwiają gromadzenie danych od pacjenta w czasie rzeczywistym i późniejsze wykorzystanie ich przez specjalistę w terapii poznawczo-behawioralnej. O wiele łatwiej jest wprowadzać informacje o nastroju, myślach i emocjach bezpośrednio w momencie ich pojawienia się niż przywoływać je we wspomnieniach podczas kolejnej sesji terapeutycznej. 

Dodatkowo brak aktywności pacjenta może być sygnałem dla terapeuty, że dzieje się coś niepokojącego i warto skontaktować się z nim w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Taka reakcja to potencjalna szansa na uniknięcie zachowań niebezpiecznych i autoagresywnych. 

Telemedycyna i technologia w dziedzinie psychiatrii dopiero się rozwijają, ale obszar w którym mogą mieć zastosowanie jest ogromny. Kluczem do osiągania celu terapeutycznego przy wykorzystaniu nowych technologii jest ciągłe budowanie więzi między psychiatrą, a pacjentem, dlatego ich użycie nie może doprowadzić do zmniejszenia udziału terapii poznawczo-behawioralnej w procesie leczenia. 

Bezpłatna pomoc

Źródła:

  1. Daniel T. L. Shek, Lu Yu, and Rachel C. F. Sun, Internet Addiction, 2015

Czy artykuł był pomocny? Prosimy o opinię

Liczba głosów 0, średnia 0/5

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie oznacza, że akceptujesz naszą politykę prywatności.