Triada poznawcza w depresji

Triada poznawcza w depresji

Badania Aarona Becka - fundamenty teorii poznawczo - behawioralnej 

W latach 50. XX wieku amerykański psychiatra Aaron Beck przeprowadził przełomowe badania, które przyczyniły się do znacznego rozwinięcia wiedzy o depresji i możliwości jej leczenia. Podczas eksperymentów pacjenci chorzy na depresję brali udział w karcianych testach, a naukowcy zwracali uwagę na samoocenę badanych i ich efektywność w kolejnych zadaniach na podstawie wyników uzyskanych w kolejnych karcianych próbach. Wyniki pokazały, że zarówno samoocena, jak i efektywność wzrastały wraz z odnoszeniem sukcesów w następujących po sobie testach.

Na podstawie wyników,  doktor Beck opracował zupełnie nowy model depresji, który nosi nazwę modelu poznawczego. Sugeruje etiologię depresji opartą na automatycznych, negatywnych myślach i zniekształcaniu rzeczywistości przez osoby chore. Beck wyróżnił trzy obszary, których dotyczą owe przekonania. Dotyczą one: 

  • siebie, np. “jestem niepotrzebny”,
  • świata, np. “nikt mnie nie lubi, ludzie są dla mnie niemili”,
  • przyszłości, np. “nic nie osiągnę”.

Dziś koncept ten nazywany jest triadą poznawczą Becka. Stanowi on podstawę nurtu, jakim jest terapia poznawczo-behawioralna, szeroko wykorzystywana w leczeniu depresji, obok metod takich jak psychoanaliza, terapia psychodynamiczna czy podejście humanistyczne. 

Istotnym elementem teorii poznawczo - behawioralnej jest występowanie u chorych z depresją tzw. “myśli automatycznych”. Wywodzą się one z wyuczonych w dzieciństwie negatywnych przekonań i schematów (dla przykładu “Jestem beznadziejny/Jestem bezwartościowy”), będących efektem pewnych traum życiowych przeżytych w przeszłości. Ponieważ te negatywne schematy są mocno zakorzenione w myśleniu chorego, prowadzą do powstawania zaburzonych, nieprawdziwych założeń (na przykład: “Żeby ludzie mnie polubili, muszę odnosić same sukcesy” lub “Nie mogę pokazywać mojego prawdziwego ja, bo wtedy inni mnie nie polubią”). Ostatnim ogniwem owego łańcuszka są właśnie myśli automatyczne (np. “Ludzie mnie nie lubią.”, “Nigdy nie wiem, co powiedzieć i nie da się ze mną rozmawiać.”). Warto zwrócić uwagę na fakt, że według nurtu poznawczo - behawioralnego i koncepcji “myśli automatycznych”, źródłem cierpienia osób chorych na depresję nie są oni sami ani wydarzenia, których doświadczają, ale właśnie indywidualna interpretacja tych aspektów, zapoczątkowana przez wspomniane wyżej negatywne przekonania. Cały ten proces myślowy jest jednak podświadomy i chorzy często nie zdają sobie sprawy z prawdziwych przyczyn negatywnego postrzegania przez nich świata. To właśnie zmiana sposobu interpretacji elementów wymienionych w triadzie poznawczej (siebie, otoczenia i przyszłości) jest jednym z celów terapii poznawczo - behawioralnej. 

Innowacja w psychoterapii - nurt poznawczo-behawioralny

Przełomowe rezultaty badań zainspirowały Becka do kontynuowania pracy nad nową teorią wyjaśniającą etiologię depresji i rozwijania nowatorskiego nurtu psychoterapii. Został on nazwany terapią poznawczo-behawioralną (cognitive-behavioral therapy, CBT) i, obok psychoanalizy, stanowi dziś jedną z głównych metod leczenia zaburzeń afektywnych. CBT jest szczególnie zalecana w leczeniu lekkiej i umiarkowanej depresji. Głównym celem terapii poznawczo - behawioralnej jest uświadomienie sobie przez pacjenta automatycznych, negatywnych przekonań, a następnie ich korekcja. Psychoterapeuta podczas sesji pomaga choremu identyfikować i modyfikować zaburzone schematy dotyczące każdego z obszarów wymienionych w triadzie poznawczej Becka (siebie, otoczenia i przyszłości). Ważnym elementem terapii jest także wypracowanie przez pacjenta strategii radzenia sobie z problemami, przy pomocy metody aktywnego uczenia się. 

Skala depresji Becka 

Skali depresji Becka, która pomaga diagnozować chorobę, a także ocenić jej zaawansowanie, dziś używana jest jako przesiewowe narzędzie, przeznaczone do dwóch głównych celów: wykrywania depresji wśród populacji oraz do oceny i monitorowania zmian w objawach depresyjnych. Składa się z 21 pytań dotyczących najczęściej występujących objawów depresji, uwzględnionych w kryteriach diagnostycznych. Kwestionariusz, który samodzielnie wypełnia pacjent, został przetłumaczony na wiele języków i jest używany na całym świecie. 

Podsumowanie

Założenia Aarona Becka do dziś są aktualne i wciąż czerpiemy z jego badań nad zagadnieniem depresji. Triada poznawcza, która zakłada występowanie negatywnych przekonań na temat siebie, otoczenia i przyszłości, stanowi podwaliny terapii poznawczo-behawioralnej, szeroko wykorzystywanej w leczeniu zaburzeń afektywnych. Skala depresji Becka natomiast jest niezwykle użytecznym narzędziem w diagnozowaniu i ocenie zaawansowania choroby afektywnej jednobiegunowej. 

Bezpłatna pomoc

Źródła:

  1. https://pl.sainte-anastasie.org/articles/psicologa-clnica/la-terapia-cognitiva-de-aaron-beck.html
  2. Scottish Intercollegiate Guidelines Network (SIGN): Non-pharmaceutical management of depression in adults – A national clinical guideline (2010)
  3. Len Sperry: [Mental Health and Mental Disorders: An Encyclopedia of Conditions, Treatments, and Well-Being [3 volumes]: An Encyclopedia of Conditions, Treatments, and Well-Being](https://books.google.pl/books?id=NzgVCwAAQBAJ&pg=PA119#v=onepage&q&f=false). ABC-CLIO, 2015-12-14, s. 119.
  4. Psychiatria. Red. Jarema, Marek. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2016, 760 s. ISBN 978-83-200-5033-2
  5. https://www-1uptodate-1com-100022cgt3a3e.han3.wum.edu.pl/contents/unipolar-major-depression-in-adults-choosing-initial-treatment?search=depression&source=search_result&selectedTitle=2~150&usage_type=default&display_rank=2
  6. Weishaar, M.E. (2007). Twórcy psychoterapii: Aaron T. Beck Gdańsk: GWP

Czy artykuł był pomocny? Prosimy o opinię

Liczba głosów 0, średnia 0/5

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie oznacza, że akceptujesz naszą politykę prywatności.