Jak leczyć depresję? - psychoterapia i farmakologia

Jak leczyć depresję? - psychoterapia i farmakologia

Artykuł dotyczący różnych metod terapii depresji należy zacząć od powtórzenia ważnego faktu: depresja jest chorobą, którą można skutecznie leczyć. Dla przykładu, u  około 60% pacjentów odpowiednio dobrane leczenie farmakologiczne skutkuje satysfakcjonującą odpowiedzią na terapię. Wstępna terapia depresji ma dwa główne cele: doprowadzić do znaczącego zmniejszenia objawów i przywrócić możliwość codziennego, samodzielnego funkcjonowania. Do osiągnięcia powyższych założeń niezbędne są jednak takie czynniki, jak motywacja pacjenta do podjęcia terapii i przestrzeganie zaleceń lekarza, metoda leczenia dobrana odpowiednio do potrzeb chorego czy doświadczeni specjaliści. Co więcej, pacjent ma większe szanse na osiągnięcie remisji, jeśli czas od wystąpienia objawów do podjęcia leczenia będzie jak najkrótszy. Omówione poniżej taktyki - farmakologia i psychoterapia, a zwłaszcza ich połączenie - wiodą obecnie prym i mają najbardziej potwierdzoną skuteczność w leczeniu depresji.  

Wybór odpowiedniej metody

W przypadku leczenia depresji, jak każdej choroby psychicznej, niezwykle istotne jest indywidualne podejście do pacjenta, zrozumienie jego potrzeb i możliwości oraz ustalenie stopnia zaawansowania choroby. Na podstawie tych informacji lekarz psychiatra podczas pierwszej wizyty proponuje dalszy przebieg terapii. Warto wspomnieć, że leczenie depresji może również odbywać się w warunkach podstawowej opieki zdrowotnej. W takim przypadku konieczna jest współpraca pacjenta z lekarzem pierwszego kontaktu, który może przepisywać leki przeciwdepresyjne, oraz specjalisty zdrowia psychicznego (psychiatry lub psychologa). 

Zalecaną metodą leczenia choroby afektywnej jednobiegunowej jest połączenie dwóch metod: farmakologii i psychoterapii. Terapia kombinowana wykazała większą skuteczność w badaniach naukowych niż każda z powyższych taktyk osobno. Jeśli jednak nie ma możliwości rozpoczęcia podwójnej terapii (np. z powodów finansowych), monoterapie w postaci włączenia leków przeciwdepresyjnych lub tylko psychoterapii wykazały podobną skuteczność. 

Nurty psychoterapii wykorzystywane w leczeniu depresji

Najczęściej proponowanymi metodami terapii w przypadku leczenia depresji są terapia poznawczo-behawioralna (cognitive-behavioral therapy, CBT) i terapia interpersonalna. CBT opiera się na modelu poznawczym depresji, który zakłada występowanie zaburzonych, negatywnych przekonań dotyczących siebie, otoczenia i przyszłości (teoria ta nosi nazwę triady poznawczej Becka). Głównym celem terapii jest uświadomienie i korekcja powyższych schematów przez pacjenta. Z kolei terapia interpersonalna łączy w sobie elementy terapii poznawczo-behawioralnej i psychodynamicznej (wywodzącej się z psychoanalizy). 

Poza nurtem poznawczo - behawioralnym, także inne metody psychoterapii wykorzystywane są w leczeniu depresji, w zależności od stanu i potrzeb pacjenta. Należą do nich: terapia rodzinna i terapia małżeństw czy też terapia psychodynamiczna. Istotna jest również psychoedukacja - nie tylko chorego, ale również jego bliskich. Rzetelna wiedza na temat objawów, epidemiologii, metod leczenia i rokowania korzystnie wpływa na przebieg terapii. 

Warto wspomnieć, że badania naukowe nie wykazały szczególnych różnic między poszczególnymi metodami psychoterapii, które są wykorzystywane w leczeniu depresji. Dowiodły za to, że każda z metod jest lepsza niż niepodjęcie psychoterapii. 

Jak leczy się depresję przy pomocy farmakologii?

Środki przeciwdepresyjne stosowane obecnie w leczeniu depresji mają dobrą skuteczność i, co ważne, nie uzależniają. Niestety ten mit wciąż krąży w społeczeństwie, generując obawy przed rozpoczęciem terapii. Należy jednak podkreślić, że  leki przeciwdepresyjne należy zawsze stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, gdyż samodzielne ich odstawienie lub modulacja dawki może spowodować pogorszenie się objawów depresyjnych. 

Leki przeciwdepresyjne to środki psychotropowe, które wpływają na działanie neuroprzekaźników w układzie nerwowym, regulując ich wychwyt zwrotny. Zmniejszają objawy występujące podczas epizodu depresyjnego. 

Do grup leków najczęściej używanych w leczeniu depresji należą selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), takie jak fluoksetyna czy sertralina,  mające najmniej efektów ubocznych. Lekarz może także zaproponować inne leki, takie jak atypowe leki przeciwdepresyjne, inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny czy modulatory serotoniny. W badaniach naukowych żadna z powyższych grup nie wykazała znaczącej przewagi nad innymi jeśli chodzi o skuteczność działania. Środkami stosowanymi rzadziej i w cięższych postaciach choroby są trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) oraz inhibitory monoaminooksydazy. Specjalista zawsze dobiera je indywidualnie do sytuacji i potrzeb pacjenta, gdyż każdy z preparatów różni się nieco profilem działania.

Tak jak każda obca substancja wprowadzana do naszego organizmu, również środki przeciwdepresyjne wywołują działania niepożądane. Zazwyczaj nie są one silne, mogą jednak być uciążliwe dla pacjenta. Przykładowo, leki z grupy SSRI powodują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zaburzenia łaknienia i funkcji seksualnych, czy też problemy ze snem w postaci bezsenności. Niestety, efekty uboczne pozostają najczęstszą przyczyną niestosowania się do zaleceń lekarza i samodzielnego odstawiania leków. Według badań amerykańskich, liczba pacjentów zaprzestających przyjmowania przepisanych środków przeciwdepresyjnych sięga aż 42% w ciągu pierwszego miesiąca.

Leczenie depresji w większości przypadków odbywa się w warunkach ambulatoryjnych i nie jest dużym obciążeniem dla pacjenta - brak konieczności leczenia zamkniętego pozwala na kontynuowanie rutynowego, codziennego funkcjonowania, co również jest ważne dla aktywizacji chorego. Efekt działania leków widoczny jest najwcześniej po 2 tygodniach. Obecne zalecenia mówią o prowadzeniu długoterminowej terapii farmakologicznej depresji (ok. 6 miesięcy, w zależności od początkowego stanu pacjenta), co zwiększa szanse na osiągnięcie remisji i uniknięcie nawrotu choroby. 

Szeroki wachlarz możliwości terapeutycznych sprawia, że leczenie depresji jest dzisiaj powszechnie dostępne i w przypadku każdego pacjenta może być dobrane indywidualnie. Problemem jednak pozostaje fakt, że aż 2/3 chorych nie decyduje się na podjęcie leczenia. Pokonanie tej przeszkody to wyzwanie, przed jakim stoi psychiatra w dzisiejszych czasach. 

Bezpłatna pomoc

Źródła:

  1. https://www-1uptodate-1com-100022cgt360e.han3.wum.edu.pl/contents/overview-of-psychotherapies?sectionName=Integrated%20primary%20and%20specialty%20care&search=depression%20treatment&topicRef=1725&anchor=H340973&source=see_link#H340973
  2. https://www-1uptodate-1com-100022cgt3610.han3.wum.edu.pl/contents/unipolar-depression-in-adult-primary-care-patients-and-general-medical-illness-evidence-for-the-efficacy-of-initial-treatments?search=depression%20treatment&topicRef=1725&source=see_link
  3. American Psychiatric Association: Practice Guideline for the Treatment of Patients with Major Depressive Disorder, Third Edition, 2010. http://psychiatryonline.org/guidelines.aspx
  4. https://www.dbsalliance.org/education/depression/statistics/
  5. Psychiatria. Red. Jarema, Marek. Warszawa, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2016, ISBN 978-83-200-5033-2

Czy artykuł był pomocny? Prosimy o opinię

Liczba głosów 0, średnia 0/5

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie oznacza, że akceptujesz naszą politykę prywatności.