Czym jest trauma i jak sobie z nią radzić?

Czym jest trauma? To bardzo dobre pytanie. Chyba każdy z nas powiedział kiedyś „spotkało mnie dziś traumatyczne zdarzenie w pracy/szkole” lub „spotkanie z tą osobą było traumą” itp. Najczęściej w taki sposób mówimy o trudnych doświadczeniach dnia codziennego, które zwykle wiązały się z nieprzyjemnymi emocjami i przyczyniły się do pogorszenia nastroju przez jakiś czas. Okazuje się jednak, że mimo odczuwanego napięcia emocjonalnego jesteśmy w stanie funkcjonować wydajnie i adekwatnie do sytuacji. W świetle zdrowia psychicznego, takich doświadczeń nie nazwiemy traumatycznymi, i na szczęście! Dlaczego? 

Po raz pierwszy uszczegółowiona definicja zdarzenia traumatycznego pojawiła się w DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Health Disorder; DSM-III; American Psychiatric Association; APA) i mówi ona, że zdarzeniem traumatycznym jest stresor, który wiąże się z zagrożeniem życia lub poważnym uszczerbkiem zdrowia, albo zagrożeniem integralności fizycznej. Doświadczająca go osoba odczuwa jednocześnie silny lęk, bezradność oraz grozę (Ogińska-Bulik, Juczyński, 2010a). Co to tak naprawdę znaczy? Mniej więcej tyle, że gdy zostaniemy wystawieni na randce lub wyśmiani w pracy przez koleżankę to nie doświadczamy traumy. Zdarzenia te są niewątpliwie nieprzyjemne i mogą mieć negatywny wpływ na inne aspekty naszego samopoczucia psychicznego czy np. samooceny, ale nie są doświadczeniem traumatycznym. 

Co w takim razie jest? Za zdarzenie traumatyczne możemy uznać np. diagnozę ciężkiej choroby, śmierć bliskiej osoby, wypadek komunikacyjny, klęskę żywiołową, atak terrorystyczny, wojny czy akty przemocy np. gwałt lub napaść. Patrząc na tą listę mam nadzieję, że rozumiesz już jaka jest różnica między tym co psuje nam nastrój w codziennych sytuacjach a zdarzeniem traumatycznym. W 1995 roku Kessler i wsp. przeprowadzili badania wśród Amerykanów, które pokazały, że ok. 60,7% mężczyzn oraz 51,2% kobiet przeżyło przynajmniej jedno takie zdarzenie (Kessler i wsp., 1995). To większa część społeczeństwa. Jak w takim razie takie trudne doświadczenie na nas wpływa? 

Powyższa lista przykładowych zdarzeń traumatycznych pokazuje jak obciążające psychicznie są to doświadczenia. Często wykraczają pozna nasze możliwości psychiczne – nie jesteśmy w stanie poznawczo przepracować tego, co nas dotknęło. Nasze reakcje i to w jaki sposób poradzimy sobie z traumą zależy od wielu czynników m.in. naszej odporności psychicznej, osobowości, zasobów, wsparcia społecznego itd. U niektórych osób w reakcji na tak trudne doświadczenie wystąpić mogą zaburzenia takie jak: zaburzenia lękowe, depresja, ostre zaburzenie stresowe (acute stress disorder, ASD) czy zespół stresu pourazowego (posttraumatic stress disorder, PTSD). U większości osób jednak nie wystąpią żadne objawy lub ich nasilenie i czas trwania będzie stosunkowo krótki, nie dający zdiagnozować trwałego zaburzenia (Dudek, 2003). 

PTSD diagnozuje się , gdy u osoby, która doświadczyła zdarzenia traumatycznego (zdarzenie spełniające kryteria przytoczone wyżej) występują następujące symptomy z trzech grup objawów: 

a) Natrętne nawracanie takie jak intruzje, flashbacki czy remininiscencje – przeżywanie zdarzenia we wspomnieniach czy snach; 

b) Unikanie czynności, miejsc, sytuacji, przedmiotów, osób, myśli, uczuć, rozmów, które mogłyby przypominać o zdarzeniu; 

c) Wzmożone pobudzenie i czujność przejawiające się pod postacią problemów ze snem, wybuchami złości lub płaczu, nadmiernej lękliwości, problemów z koncentracją itp. 

PAMIĘTAJ! 

Tych objawów doświadcza KAŻDA osoba, która przeżyła zdarzenie traumatyczne! Nie są one traktowane jak objaw patologiczny, a normalna reakcja na bardzo trudne przeżycie (Ogińska-Bulik, Juczyński 2010b). 

Jeżeli zauważysz, że powyższe objawy utrzymują się u Ciebie dłużej niż miesiąc i utrudniają Ci normalne funkcjonowanie – NIE BÓJ SIĘ PROSIĆ O POMOC! Pamiętaj – MASZ PRAWO NIE RADZIĆ SOBIE Z TYM CO CIĘ SPOTKAŁO! 

Bezpłatna pomoc

Jak sobie pomóc? 

Dobrym rozwiązaniem będzie rozpoczęcie psychoterapii. Jednym z najbardziej popularnych nurtów w terapii PTSD oraz różnych zaburzeń współistniejących (takich jak depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia snu czy nadużywanie substancji psychoaktywnych) jest psychoterapia poznawczo-behawioralna. W pracy z traumą stosuje się techniki ekspozycyjne tj. stopniowe pokonywanie unikania poprzez mierzenie się z treściami unikanymi, restrukturyzację poznawczą tj. przewartościowanie i „poukładanie wszystkiego od nowa” oraz trening opanowywania lęku. Najważniejsze jest jednak aby relacja między Tobą a Twoim terapeutą była bezpieczna i silna, byś czuł/a się komfortowo na spotkaniach. Jeżeli coś nie odpowiada Ci w terapii lub w zachowaniu terapeuty – powiedz mu o tym! Z perspektywy terapeutki powiem, że czasem nie zauważam rzeczy, które powiedziałam a mogły urazić mojego pacjenta – terapeuta jest dla Ciebie byś poradził/a sobie ze swoim problemem. MASZ PRAWO POWIEDZIEĆ, GDY Z CZYMŚ SIĘ NIE ZGADZASZ! 

Terapię traumy podejmuje się także w nurcie psychoterapii psychodynamicznej czy stosując techniki hipnotyczne – skuteczność tych metod jest jednak niższa niż w terapii poznawczo-behawioralnej. 

Terapia prowadzona może być indywidualnie bądź grupowo, co daje przynależność do grupy, a pacjenci wspierają się wzajemnie (Cebella, Łucka, 2007). Masz wybór – wolisz pracować sam/a z terapeutą czy dzieląc się swoimi doświadczeniami z innymi? 

Zdarza się także, że symptomy których doświadcza osoba np. silny lęk w postaci napadów paniki czy ogromny smutek, brak motywacji i energii w depresji uniemożliwiają normalne funkcjonowanie i psychoterapię należy wesprzeć farmakoterapią – pójście do psychiatry to nie wstyd. Uważa się, że najlepsze wyniki w leczeniu PTSD uzyskuje się stosując zarówno farmakoterapię jak i psychoterapię (Cebella, Łucka, 2007). 

TO NIE TWOJA WINA, że spotkało Cię coś trudnego z czym nie możesz sobie poradzić – jesteśmy tu aby Ci pomóc! 

Bibliografia: 

  1. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne. (2017). Kryteria diagnostyczne zaburzeń psychicznych DSM-5. Wrocław: Edra Urban&Partner. 
  2. Cebella, A., Łucka, I. (2007). Zespół stresu pourazowego – rozumienie i leczenie. Psychiatria, 4(3), 128-137. 
  3. Dudek, B. (2003). Zaburzenie po stresie traumatycznym. Cena strachu. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. 
  4. Kessler, R. C., Sonnega, A., Bromet, E., Hughes, M., Nelson, C. B. (1995). Posttraumatic stress disorder in the national comorbidity survey. Archives of General Psychiatry, 52(12), 1048-1060. 
  5. Ogińska-Bulik, N., Juczyński, Z. (2010a). Osobowość stres a zdrowie. Warszawa: Difin. 
    1. Ogińska-Bulik, N., Juczyński, Z. (2010b). Rozwój potraumatyczny – charakterystyka i pomiar. Psychiatra, (4), 129-142. 

Karolina Wasilewska

Czy artykuł był pomocny? Prosimy o opinię

Liczba głosów 0, średnia 0/5

Mogą Cię zainteresować

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie oznacza, że akceptujesz naszą politykę prywatności.