Alternatywne metody leczenia depresji - czy można im ufać?

Alternatywne metody leczenia depresji - czy można im ufać?

Na dzień dzisiejszy podstawową metodą leczenia depresji jest leczenie farmakologiczne przy pomocy leków przeciwdepresyjnych, takich jak trójcykliczne leki przeciwdepresyjne czy SSRI. Obok farmakoterapii, psychoterapia w monoterapii czy też psychoterapia w połączeniu z farmakoterapią dają dobrą skuteczność leczenia depresji. Mimo to, u części pacjentów depresja niestety nie reaguje na wdrożone formy terapii. Według niektórych badań, około 30-40% pacjentów z tzw. depresją dużą tylko częściowo odpowiada na dostępne farmakologiczne i psychoterapeutyczne interwencje. Niezadowolenie niektórych pacjentów z leczenia podstawowego sprawia, że uciekają się oni do innych metod, między innymi do sposobów medycyny alternatywnej. Medycyna niekonwencjonalna używana jest jako uzupełnienie terapii konwencjonalnych lub jako jedyne leczenie u osób z zaburzeniami afektywnymi. Chociaż na świecie jest dość powszechnie stosowana, nie tylko do leczenia chorób afektywnych, wciąż niezbadana jest jej skuteczność oraz jej bezpieczeństwo.

Czym jest medycyna alternatywna?

Jest to rozpoznawanie i „leczenie” chorób metodami opartymi na podstawach, które nie zostały lub też nie mogą być poddane dokładnej weryfikacji naukowej, lub co do których badania naukowe nie wykazały skuteczności. Nie jest ona częścią medycyny standardowej, jednak - w porozumieniu z lekarzem prowadzącym oraz po upewnieniu się, że nie wchodzi w interakcje z obecną metodą leczenia - może ją ona  uzupełniać. W ostatnich latach zauważono znaczący wzrost zainteresowania metodami medycyny niekonwencjonalnej - depresja jest jedną z dziesięciu najczęstszych przyczyn poszukiwania pomocy wśród metod alternatywnych. Przykładami metod niekonwencjonalnych używanych do terapii depresji są joga, akupunktura, stosowanie witamin, ziół i suplementów diety czy światłoterapia. Czy możemy im ufać?

Joga

Wydaje się, że coraz więcej badań wskazuje na pozytywny wpływ jogi na depresję oraz zaburzenia lękowe. Proponują one zmianę w falach mózgowych oraz obniżenie poziomu kortyzolu w organizmie podczas wykonywania pozycji jogi (zwanych asanami), jako podstawę poprawy samopoczucia osób z depresją. Według niektórych z nich, regularna praktyka jogi może też zwiększyć poziom serotoniny w mózgu, jednocześnie zmniejszając stężenie monoaminooksydazy, która jest enzymem rozkładającym neuroprzekaźniki. Na czym polega joga? Joga jest jedną z najstarszych tradycji samodoskonalenia i wewnętrznego rozwoju, a jej korzenie sięgają najstarszych dziejów ludzkości. Pierwszym efektem, jaki zauważyć można już po kilku godzinach zajęć jest istotna poprawa samopoczucia, odczuwa się więcej energii, zrelaksowanie i odprężenie. Ciało staje się sprawniejsze i bardziej elastyczne, a jednocześnie poprawie ulega koordynacja oraz  równowaga ciała. Osoba praktykująca jogę pozbywa się też wielu dokuczających jej bólów spowodowanych stylem życia - redukuje ból kręgosłupa związany z siedzącym trybem życia czy bóle głowy często wynikające z chronicznego napięcia w ciele. Joga pozytywnie wpływa na zdolność koncentracji, a osoby praktykujące zaczynają lepiej rozpoznawać i radzić sobie z emocjami. Dzięki poznaniu sztuki świadomego relaksu oraz kontrolowania oddechu, zwiększa się możliwość radzenia sobie ze stresem. Na ten moment nie ma przeciwwskazań do stosowania jogi jako uzupełnienie terapii w depresji. Należy jednak pamiętać, że mimo, iż dotychczasowe badania pozornie wskazują na jej efektywność w poprawie samopoczucia i łagodzeniu objawów tej choroby, nie są one odpowiednio standaryzowane, co powinno wzbudzać naszą czujność. Dlatego też konieczne są dalsze badania, o możliwie jak największej wiarygodności. Dość istotnym celem powinna być również identyfikacja rodzaju jogi o najlepszej skuteczności u pacjentów z depresją, oraz jakie zaawansowanie choroby jest najbardziej podatne na jej stosowanie. Osoby zmagające się z depresją powinny stosować się do zaleceń lekarzy psychiatrów.

Akupunktura

Akupunktura to protokół medyczny, który powstał na Dalekim Wschodzie ponad 2500 lat temu. Ma ona na celu regulowanie zaburzeń równowagi energii w organizmie. Stosowano, i w dalszym ciągu stosuje się ją zarówno w celu poprawy ogólnego samopoczucia u osób zdrowych, jak i w profilaktyce, diagnostyce oraz leczeniu chorób. Metodę akupunktury tradycyjnie wyjaśniano jako metodę, która ma zmieniać przepływ energii w całym organizmie. Zwraca jednak uwagę fakt, że nie ma jednoznacznej zgody naukowców co do mechanizmu, w jakim działa ta terapia. Według przeglądu systematycznego Cochrane, równocześnie stosowana z lekami przeciwdepresyjnymi, akupunktura daje obiecującą redukcję objawów oraz zmniejsza ciężkość depresji. Metaanaliza 8 badań, z łącznie 477 pacjentami, wykazała, że akupunktura może znacznie obniżyć ciężkość depresji, nie ma ona jednak wpływu na okres remisji. Nie można więc stwierdzić jednoznacznie korzystnego wpływu akupunktury jako jedynej formy leczenia, a naukowcy podkreślają potrzebę dalszych badań nad działaniem akupunktury oraz nad efektami jej stosowania u osób z depresją. Nie jest wykluczone, że akupunktura będzie odgrywać ważną rolę w terapii zaburzeń nastroju przyszłości, jednak na chwilę obecną leczeniem o największej, potwierdzonej efektywności jest farmakoterapia i psychoterapia, prowadzone przez doświadczonych specjalistów.

Zioła, witaminy i suplementy diety

Dziurawiec zwyczajny

Dziurawiec zwyczajny jest byliną, która porasta polany, łąki czy skraje lasów. Jest jednym z najpowszechniej wykorzystywanych ziół, ponieważ jego działanie uważane jest za wszechstronne. Oprócz opisywanego działania rozkurczającego na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dziurawiec zdaje się także posiadać działanie przeciwdepresyjne i uspokajające, które zawdzięcza jednej z jego substancji aktywnych - hypercynie. Cochrane przeprowadził metaanalizę 29 badań obejmujących 5489 pacjentów z depresją. W badaniach tych, pochodzących z różnych krajów, porównano leczenie wyciągiem z dziurawca (przez okres od 4 do 12 tygodni) z placebo lub standardowym lekiem przeciwdepresyjnym, u pacjentów z objawami łagodnymi do umiarkowanych. Według tej metaanalizy, wyciągi z dziurawca w większości badań okazały się być bardziej skuteczne niż placebo i ich skuteczność była porównywalna do standardowych leków przeciwdepresyjnych. Mimo to, należy unikać samodzielnego stosowania jego wyciągów, a o ich stosowaniu należy zawsze poinformować lekarza prowadzącego, ze względu na mnogość jego działań niepożądanych. Dziurawiec wchodzi w interakcje z innymi lekami, co najczęściej jest bardzo niebezpieczne. Stosowanie dziurawca łącznie z lekami przeciwdepresyjnymi może skutkować powstaniem zespołu serotoninowego, charakteryzującego się halucynacjami, sztywnością mięśni, pobudzeniem, napadami padaczkowymi oraz nudnościami i wymiotami, który nieleczony prowadzić może nawet do śmierci. Zmniejsza on także stężenie statyn, sterydów, opiatów, sildenafilu, losartanu, i warfaryny, wpływając na metabolizm wątrobowy tych leków. Ponadto, dziurawiec zwiększa fotowrażliwość skóry, co może być niebezpieczne szczególnie u osób z jasną karnacją. 

S-adenozylo-L-metionina (SAMe)

S-adenozylo-L-metionina to aminokwas, który jest głównym donorem grup metylowych potrzebnych do syntezy neuroprzekaźników (dopaminy, serotoniny i noradrenaliny) w ośrodkowym układzie nerwowym, i jest rozmieszczona obficie w tkance mózgowej. W badaniach kontrolnych wykazuje ona większą skuteczność w leczeniu depresji w porównaniu do placebo i podobną do działania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Dotychczasowe efekty SAMe w terapii depresji zdają się być zachęcające, jednak musimy pamiętać, że jest ona suplementem diety, nie lekiem. Suplementy diety nie leczą, ani nie zapobiegają chorobom. Wypuszczenie ich na rynek nie podlega wystarczająco rygorystycznym regulacjom, a ogromna ilość suplementów będących w obrocie uniemożliwia ich kontrolowanie. Reklamy mogą sugerować, że “naturalne” zawsze równa się “bezpieczne”, co niestety mija się z prawdą. Ziołowe suplementy diety także mogą zostać przedawkowane i mieć negatywny wpływ na organizm. 

Kwasy tłuszczowe omega-3

Kwasy tłuszczowe omega-3 to nienasycone kwasy tłuszczowe, pełniące ważną rolę w odżywianiu człowieka. Należą do nich m.in. kwas dokozaheksaenowy (DHA) i kwas eikozapentaenowy (EPA), niezbędne do prawidłowego funkcjonowania tkanki mózgowej. Deficyt DHA wiązać się może z zaburzeniem przekaźnictwa serotoniny, dopaminy i noradrenaliny, co ma istotne znaczenie w powstawaniu zaburzeń poznawczych oraz zaburzeń afektywnych, m.in. depresji. Jedna z metaanaliz, porównujących działanie kwasów omega-3 w monoterapii z działaniem placebo, nie wykazała przewagi tych suplementów w redukcji objawów depresji, co sugeruje, że same kwasy omega-3 nie mają wystarczającego działania przeciwdepresyjnego. Dodane do terapii lekami przeciwdepresyjnymi jednak zdają się poprawiać ich skuteczność. Na ten moment jednak dostępne dane nie pozwalają nam na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków odnośnie wpływu kwasów omega-3 na leczenie depresji. By ustalić rzeczywistą rolę wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w profilaktyce i leczeniu depresji niezbędne jest przeprowadzenie dalszych badań.

Światłoterapia

Światłoterapia stała się standardem leczenie choroby afektywnej sezonowej i może być również postrzegana jako metoda alternatywna leczenia depresji nie sezonowej. Zalecenia i wytyczne niektórych międzynarodowych organizacji, takich jak American Psychiatric Association czy National Institute for Mental Health, wymieniają terapię światłem jako jedną z opcji leczenia depresji, podczas gdy inne nie są przekonane co do jej skuteczności. Różnorodność metodologii przeprowadzonych badań uniemożliwia niestety wyciągnięcie jednoznacznych wniosków odnośnie efektywności tej metody.

Czy to bezpieczne?

Wiele osób wierzy w to, że “niekonwencjonalnie” znaczy “naturalnie”, przez co także żyje w przekonaniu, że medycyna alternatywna jest zdrowa i w pełni bezpieczna. Chociaż niektóre ze sposobów medycyny niekonwencjonalnej używane są od niepamiętnych czasów, a przeprowadzane przez osoby dobrze do tego przygotowane, znające się na tych metodach, mogą mieć pozytywne dla zdrowia skutki, zalecane jest skonsultowanie każdej metody wybiegającej poza obszar medycyny konwencjonalnej z lekarzem prowadzącym, aby uniknąć pogorszenia stanu zdrowia. Zażywanie preparatów ziołowych o nie do końca poznanych efektach na organizm, może dawać wiele, czasem bardzo niebezpiecznych, działań niepożądanych. Podstawową wadą medycyny alternatywnej  jest bowiem brak wystandaryzowanych badań, które umożliwiałyby naukowcom dokładnie określić jej bezpieczeństwo i skuteczność. W leczeniu depresji standardem leczenia na dzień dzisiejszy są, wcześniej już wspomniane, farmakoterapia i psychoterapia, których pozytywne działanie potwierdzone zostało w wielu badaniach, a ewentualne skutki uboczne dobrze poznane są przez lekarzy, co umożliwia im skuteczną kontrolę nad leczeniem pacjentów.

Bezpłatna pomoc

Źródła:

  1. Qureshi, N., Al-Bedah. A., “Mood disorders and complementary and alternative medicine: a literature review,” Neuropsychiatic Dis Treat., Volume 9, 2013: Pages 639-658.
  2. Aleeze S Moss , Daniel A Monti , Jay D Amsterdam and Andrew B Newberg, “Complementary and alternative medicine therapies in mood disorders” Expert Rev. Neurother. 11(7), 1049–1056 (2011)
  3. A.F. Thachil, R. Mohan, D. Bhugra, “The evidence base of complementary and alternative therapies in depression”, Journal of Affective Disorders 97 (2007) 23–35
  4. Catherine Woodyard, “Exploring the therapeutic effects of yoga and its ability to increase quality of life”, International Journal of Yoga  Vol. 4  Jul-Dec-2011
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3193654/
  6. Wu, Junmei; Yeung, Albert S; Schnyer, Rosa; Wang, Yunfei; Mischoulon, David, “Acupuncture for Depression: A Review of Clinical Applications”, Canadian Journal of Psychiatry Tom 57, Nr/wydanie 7,  (Jul 2012): 397-405.
  7. Rosa N. Schnyer, “Commentary on the Cochrane review of acupuncture on depression” EXPLORE May/June 2011, Vol. 7, No. 3 
  8. https://www.cochrane.org/pl/CD000448/dziurawiec-zwyczajny-w-leczeniu-depresji
  9. http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_6_2011/Krzystanek139_Psychiatria_Polska_6_2011.pdf
  10. http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_4_2013/657Wilczynska_PsychiatrPol2013_47_4.pdf

Czy artykuł był pomocny? Prosimy o opinię

Liczba głosów 0, średnia 0/5

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie oznacza, że akceptujesz naszą politykę prywatności.