Co to jest przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne? Objawy, diagnoza, leczenie.

Przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne jest najbardziej nasiloną postacią zespołu przedmiesiączkowego, które charakteryzuje się występowaniem objawów somatycznych oraz psychicznych w ostatniej fazie cyklu miesiączkowego – fazie lutealnej. Objawy jakich doświadcza kobieta powodują szereg różnych konsekwencji, które mają wpływ na jakość życia i funkcjonowania. Obecnie wiedza na temat tego zaburzenia nie jest tak bardzo popularna, dlatego wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy, że poprzez podejmowanie konkretnych działań może podnieść swoją jakość życia.

Czy to PMS, czy PMDD?

Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) szacuje się, że występuje u około 75% kobiet i jest wynikiem wpływu hormonów płciowych na ośrodkowy układ nerwowy. PMS, tak samo jak w przypadku PMDD pojawia się również w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego. Objawy związane ze zmianami nastroju, zachowania oraz somatyczne nie wpływają nie zaburzają codziennego funkcjonowania. Zazwyczaj objawiają się:

  • chwiejnością emocjonalną
  • obniżeniem nastroju,
  • napięciem,
  • rozdrażnieniem,
  • trudnościami z koncentracją,
  • poczuciem braku energii,
  • bólami głowy, brzucha oraz pleców.

Według statystyk przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne dotyka około 8% kobiet, natomiast liczba ta może być wyższa, głównie dlatego, że wiele kobiet nie ma wiedzy na temat tego zaburzenia. Objawy pojawiające się w tym zaburzeniu są bardziej nasilone i wpływają na funkcjonowanie kobiety, często w sferze zawodowej, osobistej i społecznej. Mogą pojawiać się:

  • wybuchy złości,
  • rozdrażnienie,
  • lęk,
  • obniżony lub zwiększony apetyt,
  • stany depresyjne,
  • zaburzenia snu,
  • zmiany nastroju
  • bóle głowy,
  • wzdęcia
  • problemy dermatologiczne.

Jeśli kobieta obserwuje u siebie więcej niż jeden objaw, istnieje ryzyko cięższego przebiegu zaburzenia oraz leczenia. U ponad 80% kobiet cierpiących na PMDD pojawia się wyższy poziom lęku, napięcia, złości, irytacji, zmęczenia oraz występuje mniejsze zainteresowanie zwykłymi aktywnościami. Prawdopodobnie za pojawienie się zaburzania odpowiada dysfunkcja związana z transmisją serotoniny oraz działanie hormonów płciowych.

Szczególnie narażone na występowanie PMDD są kobiety pomiędzy 20 a 30 rokiem życia, borykające się z zaburzeniami psychicznymi oraz po kobiety po traumatycznych przeżyciach.

Inne konsekwencje w PMDD

Podczas PMDD dochodzi do gwałtownych zmian nastroju oraz zachowania, co może prowadzić do większego ryzyka wystąpienia zaburzeń odżywiania – głównie bulimii oraz napadowego objadania się. Wynika to z tego, że kobiety częściej niż mężczyźni mają tendencję do regulowania nastroju poprzez jedzenie. W związku z tym tak ważne jest, żeby opanować inne adaptacyjne sposoby przeżywania i radzenia sobie z emocjami. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko wystąpienia zaburzeń odżywiania.

Kobiety, które cierpią na PMDD wykazują się wyższym poziomem neurotyzmu, co nie sprzyja lżejszemu przebiegowi. Wynika to z tego, że osoby neurotyczne mają tendencję do mocniejszego doświadczania lęku oraz smutku, co może prowadzić do zaburzeń lękowych oraz zaburzeń nastroju, np. depresji.

W przeprowadzonych badaniach zaobserwowano, że u 83% kobiet cierpiących na PMDD pojawia się zdecydowanie wyższy poziom lęku. U kobiet nie borykających się z PMDD wyższy poziom lęku odnotowano u 16%. Podobnie wygląda sytuacja ze średnią oraz dużą depresją. Zaobserwowano ją u 66% z PMDD oraz 8% u kobiet nie cierpiących na to zaburzenie.

Według badań, u kobiet, które borykają się z PMDD częściej występuje dystymia, ciężka depresja, ataki paniki oraz GAD (uogólnione zaburzenie lękowe). Mają również większe tendencje do planowania i podejmowania prób samobójczych.

bezpłatna konsultacja psychologiczna

Jakość snu w PMDD

Sen pełni w życiu człowieka bardzo ważną rolę. Kiedy nie dbamy o odpowiednią ilość snu, mogą pojawić się różne konsekwencje – trudności z koncentracją i uczeniem się, słabsza wydolność fizyczna, zmęczenie, spadek odporności, zwiększenie występowanie ryzyka chorób przewlekłych oraz zaburzeń psychicznych. Im jesteśmy starsi, tym zapotrzebowanie na sen jest coraz mniejsze, natomiast mniej więcej do 65 roku życia, powinniśmy spać po około 7-9h.

U 80% kobiet występuje niska jakość snu. Pojawia się trudność z zasypianiem, ale i przesypianiem całej nocy oraz wybudzaniem się. Kiedy występują zaburzenia współtowarzyszące,  w szczególności zaburzenia lękowe czy depresja, zakłócenia snu pojawiają się bardzo często.

Diagnoza

Zazwyczaj decyzję o postawieniu diagnozy podejmuje się na podstawie przeprowadzonego wywiadu oraz przynajmniej dwumiesięcznej obserwacji. Według DSM-5 wymagane jest rozpoznanie 5 z 11 objawów.

  1. Znaczne obniżenie nastroju, uczucie beznadziejności, brak samoakceptacji;
  2. Podwyższony poziom lęku, zwiększone napięcie;
  3. Znaczna niestabilność nastroju;
  4. Utrzymujące się uczucie gniewu lub zwiększona drażliwość;
  5. Zmniejszenie zainteresowania codziennymi zajęciami;
  6. Subiektywne uczucie utrudnionej koncentracji;
  7. Brak entuzjazmu, szybkie męczenie się;
  8. przejadanie się, napady niepohamowanego głodu;
  9. Nadmierna senność lub bezsenność;
  10. Uczucie subiektywnego braku kontroli lub przytłoczenia;
  11. Objawy somatyczne: bóle głowy, mięśni, stawów, wzdęcia, przyrost masy ciała, tkliwość piersi.

Powyższe objawy muszą występować około tydzień przed pojawianiem się miesiączki i ustąpić w ciągu kilku dni po wystąpieniu krwawienia.

Leczenie

Zaczynając od możliwości niefarmakologicznych, zalecana jest zmiana diety, szczególnie w fazie lutealnej. Warto zmniejszyć spożywanie soli, alkoholu oraz napojów zawierających kofeinę. Ograniczenie prostych węglowodanów także jest wskazane. Dobrze jest zadbać o zdrowy tryb życia, uwzględniając w tym aktywność fizyczną, która ma na celu zmniejszyć nasilenie objawów somatycznych. Zalecana jest także sumplementacja wapniem, magnezem oraz witaminą E.

Kolejnym elementem, który poprawia jakość życia jest terapia. Dzięki niej można przepracować mechanizmy, które wpływają na pojawianie się zaburzeń lękowych, nastroju oraz odżywiania. Badania dowodzą skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) oraz treningu umiejętności i terapii relaksacyjnej. Dowiedziono, że CBT poprawia ogólne funkcjonowanie oraz zwiększa tolerancję na pojawiające się objawy somatyczne i psychiczne. 

Leczenie farmakologiczne, które najlepiej sprawdza się w tym zaburzeniu to korzystanie z leków SSRI – czyli leków, które są inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny. U kobiet, u których występuje PMDD stwierdzono obniżone wartości stężeń serotoniny we krwi oraz zmniejszony wychwyt serotoniny przez płytki krwi w fazie lutealnej. Leki te pozytywnie wpływają na objawy emocjonalne, ale również somatyczne. Występują 3 metody podawania leków SSRI: ciągły, półprzerywany oraz przerywany.  Badania wykazały skuteczność m.in. fluoksetyny, sertraliny, paroksetyny oraz citalopramu.

Lidia Rymarkiewicz-Wnęk - psycholog, psychoterapeuta

Bibliografia:

  1. Cohen L, Miner C, Brown E, et al. Premenstrual daily fl uoxetine for premenstrual dysphoric disorder: a placebo- controlled clinical trial using computerized diaries. Obstet Gynecol 2002;100:435-444.
  2. De Souza MC, Walker AF, Robinson PA, et al. A synergistic eff ects of a daily supplement for one month of 200mg magnesium plus Vit B6 for the reliv of anxiety related premenstrual symptoms: a randomized, double blind, crossover study. J Womens Health Gend Based Med 2000;9:131-139.
  3. Freeman EW. Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder: definition and diagnosis. Psychoneuroendocrinology 2003;2:25-37.
  4. Halbreich U. Bergeron R, Yonkers KA, et al. Effi cacy of intermittent luteal phase sertraline treatment of premenstrual dysphoric disorder. Obstet Gynecol 2002;100:1219-1229. Javaid Q. Premenstrual dysphoric disorder: Review of the available literature. Isra Med J. 2020; 12(3): 159-163.
  5. Khazaie H., Ghadami M.R, Khaledi-Paveh B., Chehri A., Nasouri M; Sleep quality in university students with Premenstrual Dysphoric Disorder. Shanghai Archives of Psychiatry. 2016, vol. 28,No 3.
  6. Osman OT, Sabri S, Zoubeidi T, Alharbi AI, Rizk D, Narchi H, et al. Prevalence, Severity, and Correlates of Premenstrual Dysphoric Disorder Symptoms Among Women in the Arabian Peninsula. Prim Care Companion CNS Disord. 2017;19(4).1-5. DOI: 10.4088
  7. Pearlstein TB, Halbreich U, Batzar ED, et al. Psychosocial functioning in women with premenstrual dysphoric disorder before and aft er treatment with sertraline or placebo. J Clin Psychiatry 2000;61:101-109.
  8. Singh C., Jain M., Jain J.,Solanki R.K., Chaundhary A., Singh K.; A study of psychiatric profile of premenstrual dysphoric disorder (PMDD) in collage girls. Indian Journal of Health and Well-being. 2017,8(11), 1320-1324.
  9. Usman SB, Indusekhar R, O’Brien PM. Hormonal management of premenstrual syndrome. Best Practice &; Research Clin Obstet Gynaecol 2008;22:251-260.

Czy artykuł był pomocny? Prosimy o opinię

Liczba głosów 0, średnia 0/5

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie oznacza, że akceptujesz naszą politykę prywatności.